In Iraaks Koerdistan schijnt de zon bijna elke dag. En als ze niet schijnt, is het toch altijd warm. Soms weet ik niet of de grijze wolken die de zon bedekken gewone wolken zijn, zwanger van regendruppels, of stof dat gestaag over de stad trekt. Wandelend door de straten van grote steden als Erbil, Suleimaniya of Kirkuk zie ik snelle groei en duidelijk zichtbare vooruitgang. Hoge gebouwen verrijzen als paddenstoelen uit de grond en reclameborden over alles en nog wat versieren het aangezicht van de stad. Er is geld; en r is het verlangen naar vernieuwing en naar een moderne samenleving naar westerse maatstaven. De welvaart straalt vanuit ieder hoekje van Koerdistan waar het mekka is geworden voor werkzoekende arbeiders uit nabije landen maar ook voor jonge gelukszoekers van ver weg.



Als je voor het eerst naar een langverwacht, diepgekoesterd en met man en macht verworven land als Koerdistan reist, verwacht je vooral en veelal Koerden tegen te komen. En dat gebeurt ook. Niet alleen Koerden uit Irak zelf; je treft ook  veel Koerdische gelukszoekers uit Syrië, investeerders uit Turkije en vluchtelingen uit Iran. Maar daar blijft het niet bij. Tijdens mijn verschillende reizen naar Koerdistan viel me het grote aantal gastarbeiders uit Ethiopië, Bangladesh, Indonesië en Nepal op. In cafés en restaurants werken vooral jonge mannen uit die laatste drie landen als kok, keukenhulp of ober, voor huishoudelijke werkzaamheden wordt met name gebruik gemaakt van Ethiopische of Somalische vrouwen, zowel thuis bij welgestelde families als in hotels en ziekenhuizen, en in de bouwindustrie worden de krachtige armen van Afrikaanse mannen met graagte benut.

Veel transportbedrijven zien de import van gastarbeiders als een buitenkansje, als extra inkomsten, naast hun gewone handel. Volgens Sherzad Fadil, de directeur van importbedrijf Miribaban, begon het allemaal na de Amerikaanse invasie in Bagdad. De Amerikanen zetten de trend door om om veiligheidsredenen buitenlandse werknemers in dienst te nemen. Het transportbedrijf zorgt ervoor dat de arbeider bij binnenkomst een tweejarig contract krijgt en kost en inwoning. Deze bedrijven zorgen voor het ticket en het visum en krijgen dat, met een bedrag aan commissie, later vergoed van de uiteindelijke werkgever. Na het einde van de arbeidsduur is de werkgever ook verplicht de terugreis te betalen. Een achturige werkdag en één vrije dag in de week is wat deze arbeiders wordt beloofd, maar door het gebrek aan mankracht werken ze vaak tot wel zestien uur per dag, weliswaar tegen een kleine vergoeding. Het paspoort van de gastarbeider blijft echter in bezit van zijn werkgever tot na het einde van het contract.

“Het begrip gastarbeider is vervlochten met de Koerdische samenleving. We kunnen niet zonder,” aldus Mahmoudi, de eigenaar van een hippe hotel/restaurant in Suleimaniya. De bouwsector, de schoonmaakbranche en de horeca floreren door de aanwezigheid van gastarbeiders, maar ieder voordeel heeft zijn nadeel. De beschikbaarheid van gastarbeiders zorgt ervoor dat de Koerdische jeugd weigert enig vuil werk te doen en enkel verlangt naar een baan met aanzien achter een bureau. Er is een enorm tekort aan mankracht, aldus Ahmed, een hoge functionaris bij de gemeente Suleimaniya. De regering doet er alles aan om een verandering in de situatie te brengen. ‘Het zal niet lang meer zo blijven,’benadrukt hij. ‘De Koerdische regering heeft besloten de komst van nog meer gastarbeiders tegen te houden om de Koerdische jeugd te dwingen om zelf handen uit de mouwen te steken en zelf aan de wederopbouw van het land bij te dragen.’

Bekijk ook een film van Nafiss Nia over dit onderwerp: